0 XP
11-sinf · Informatika va AT · 2-chorak · 19-dars

Elektron tijorat va internet banking nima?

Taqdimotni ochishDars ishlanmasi (Word)

Kalit so‘zlar

AtamaMa’nosi
TranzaksiyaMahsulot yoki xizmatni xarid qilish yoki sotish harakati
Ommaviy kalitShifrlashda ma’lumotlarni shifrlash uchun ishlatiladi
Maxfiy kalitShifrlashda ma’lumotlar shifrini yechish uchun ishlatiladi

E-biznes nima?

E-biznes — biznesining hammasini yoki aksariyat qismini onlayn amalga oshiradigan biznes.

  • 1Yirik onlayn do‘konlar moddiy mahsulot yetkazsa ham, tranzaksiyalarining aksariyati onlayn bo‘lgani uchun e-biznes hisoblanadi.
  • 2O‘yin kompaniyalarining onlayn do‘konlari faqat onlayn ishlaydi va raqamli tovarlar sotadi.

Do‘kon uchun joy va kommunal to‘lovlar kerak bo‘lmagani sababli onlayn mahsulot va xizmatlar ko‘pincha arzonroq.

Onlayn xarid

Afzalliklari: mahsulot tez qabul qilinadi; telefondagi ilova orqali istalgan joydan buyurtma berish mumkin — do‘konma-do‘kon yurish shart emas.

Atrof-muhitga ta’siri: odamlar do‘konga mashinada bormasa, transport kamayishi mumkin. Lekin yetkazib berish mashinalari ham bor.

Muammo: mahsulot sifati va o‘lchamini onlayn tekshirish qiyin — ko‘p mahsulot qaytariladi, bu esa transportni yana ko‘paytiradi.

Internet banking

Onlayn banking — oddiy bank xizmatlarining kompyuterlashtirilgan versiyasi: mijoz bank hisobini internet orqali elektron boshqaradi. U internet banking yoki e-banking deb ham ataladi.

  1. Mijoz bankdan onlayn banking akkauntini so‘raydi.
  2. Bank akkauntga elektron kirishni sozlaydi va kirish ma’lumotlarini yuboradi.
  3. Mijoz har safar bank vebsaytiga yoki mobil ilovasiga kirish ma’lumotlarini kiritib kiradi.

Qanday xizmatlar bor?

  • 1bank balansini tekshirish;
  • 2bank hisobotlarini ko‘rish;
  • 3bevosita debetlarni sozlash;
  • 4kredit va kredit limitini oshirishga murojaat qilish;
  • 5hisob-kitoblarni to‘lash;
  • 6hisoblar o‘rtasida pul o‘tkazish.

Afzalliklari

  • 1filialga borish ehtiyoji kam;
  • 2navbatda turmaslik;
  • 3haftada 7 kun, kuniga 24 soat xizmat;
  • 4uydan chiqmasdan foydalanish;
  • 5qog‘oz bayonnomani kutmasdan tranzaksiyalarni onlayn ko‘rish;
  • 6bank tanlash imkoniyati ko‘paydi, vaqt tejaladi.

Banklar ham xarajatni kamaytiradi (bayonnoma chop etish, filial saqlash), shuning uchun ba’zan onlayn mijozlarga yaxshiroq foiz va kredit taklif qiladi.

Xavfsizlik

Moliyaviy ma’lumotlar kompaniyalar serverlarida saqlanadi. Ular xakerlar qo‘liga tushsa — jiddiy muammo: familiya, manzil, karta raqami va tug‘ilgan sana bilan katta zarar yetkazish mumkin.

Shuning uchun to‘lov qilinadigan har bir saytni tekshiring: manzil https:// bilan boshlanishi va xavfsizlik qulfi belgisi bo‘lishi kerak.

Yodda tuting

E-biznes — biznes modeli; onlayn banking — bankning xizmati; tranzaksiya — har bir xarid yoki sotuv harakati.
Ommaviy kalit bilan shifrlangan ma’lumotni faqat maxfiy kalit egasi o‘qiy oladi.