11-sinf · Informatika va AT · 2-chorak · 20-dars

Elektron pul o‘tkazmalari. Zaxiralarni avtomatik boshqarish

Bob: Axborot texnologiyalarining o‘rni va jamiyatga ta’siri

infoqadam.uzInformatikani qadam-baqadam o‘rganamiz
Bugungi dars rejasi

Darsimiz 6 qadamdan iborat

1Tashkiliy qismSalomlashish, davomat, dars maqsadi
2TakrorlashO‘tgan mavzular bo‘yicha savollar
3Yangi mavzuElektron pul o‘tkazmasi, bevosita debet, xavf, zaxiralar, real vaqt va paketli tizim
4MustahkamlashZaxira simulyatori, «Real vaqtmi, paketlimi?» o‘yini
5BaholashMezonlar va o‘z-o‘zini baholash
6Uy vazifasiDarslik va saytdagi topshiriqlar
1 · Tashkiliy qism

Bugun nimani o‘rganamiz?

Dars oxirida siz:

  • elektron pul o‘tkazmasi va bevosita debetni tushuntirasiz;
  • onlayn tranzaksiyalar xavfini va himoya usulini bilasiz;
  • shtrix-kod yordamida zaxira qanday boshqarilishini tushuntirasiz;
  • real vaqt va paketli tizimni taqqoslaysiz.

Bugungi savol

Supermarket kassasida mahsulot skanerlanganda omborda nima o‘zgaradi?

2 · Takrorlash

O‘tgan darsni eslaymiz

1. E-biznes nima?Biznesining hammasini yoki aksariyat qismini onlayn amalga oshiradigan biznes.
2. Onlayn bankingning uchta afzalligini ayting.Navbat yo‘q; 7 kun 24 soat; uydan chiqmasdan; filialga borish kam.
3. Ommaviy va maxfiy kalit farqi nima?Ommaviy kalit bilan shifrlanadi, maxfiy kalit bilan shifr yechiladi.
3 · Yangi mavzu

Pul qayerga ketdi?

Siz kartangiz bilan 50 000 so‘mlik kitob sotib oldingiz.

Naqd pul bo‘lsa…

Qog‘oz pul qo‘lingizdan sotuvchining kassasiga o‘tadi.

Karta bo‘lsa…

Hech qanday pul ko‘rinmaydi: summa bank hisobingizdan do‘kon hisobiga elektron o‘tadi.

3 · Yangi mavzu

Elektron pul o‘tkazmalari

Elektron o‘tkazma

Pul bir hisobdan boshqasiga elektron tarzda o‘tkaziladi. Kredit karta bilan to‘lovda haqiqiy pul qo‘ldan qo‘lga o‘tmaydi.

Bevosita debet

Siz kompaniya bilan uning hisobingizdan belgilangan miqdorni olishiga ruxsat beruvchi kelishuv tuzasiz.

Bir martalik yoki har oy; to‘lashni eslash shart emas.

3 · Yangi mavzu

Onlayn tranzaksiyalar xavfi

Muammo

  • Moliyaviy ma’lumotlar kompaniyalar serverlarida.
  • Xakerlar qo‘liga tushish — shaxsiy ma’lumot o‘g‘irlashning eng keng tarqalgan shakli.
  • Firibgarlik ko‘pincha kutilmagan katta to‘lov so‘rovi kelganda seziladi.

Nima yetarli?

Familiya, manzil, karta raqami va tug‘ilgan sana — katta zarar uchun yetarli. To‘liq ma’lumot bilan qarz olish va boshqa hisoblarga kirish mumkin.

✔ To‘lovdan oldin: https:// va qulf.

3 · Yangi mavzu

Zaxirani nega o‘lchash kerak?

Juda ko‘p zaxira

Katta joy talab qiladi va qimmatga tushadi.

Juda oz zaxira

Buyurtmalar ko‘payganda mahsulot tugaydi — sotuvga zarar.

Yechim

Shtrix-kod + skaner: zaxira avtomatik o‘lchanadi va boshqariladi.

3 · Yangi mavzu

Shtrix-kod bilan avtomatik boshqaruv

Sotuvda skanerlashZaxiradan ayirishChegaradan past?Avtomatik qayta buyurtmaKelgan mahsulot skanerlanib qo‘shiladi

O‘g‘irlikni aniqlash

Tizimdagi zaxira qo‘lda sanalgan zaxira bilan solishtiriladi. Haqiqiy miqdor kam bo‘lsa — ehtimoliy o‘g‘irlik; korxona sababini aniqlaydi.

3 · Yangi mavzu

Real vaqt va paketli tizim

Real vaqtPaketli
Qayta ishlashhar bir mahsulot darholyozuvlar tranzaksiya fayliga yig‘iladi
Asosiy fayl yangilanishihar bir tranzaksiyadatig‘iz bo‘lmagan vaqtda (ish kuni oxirida)
Kim ishlatadiyirik supermarketlar: katta hajm, doimiy to‘ldirishdarhol yangilash shart bo‘lmagan korxonalar
4 · Mustahkamlash · Amaliy

Zaxira simulyatori

Asosiy fayl: «Daftar»

12 dona · qayta buyurtma chegarasi: 5

Tranzaksiya fayli

4 · Mustahkamlash · Jamoaviy o‘yin

«Real vaqtmi, paketlimi?»

Jamoalar navbat bilan javob beradi. O‘qituvchi tanlangan javobni bosadi.

1-jamoa0
2-jamoa0

4 · Mustahkamlash

Vaziyatni tahlil qiling

1. Tizimda 190 ta ruchka, qo‘lda sanaganda 182 ta chiqdi. Bu nima bildiradi?8 ta ruchka yetishmaydi — ehtimoliy o‘g‘irlik; sababini aniqlash kerak.
2. Oila har oy internet uchun to‘lashni unutib qo‘yadi. Qanday yechim?Bevosita debet: kompaniya har oy belgilangan summani avtomatik oladi.
3. Paketli tizimda kunduzi asosiy fayl nega o‘zgarmaydi?Sotuvlar tranzaksiya fayliga yig‘iladi; asosiy fayl ish kuni oxirida yangilanadi.
5 · Baholash

O‘zingizni baholang

Men bugun…

  • elektron o‘tkazma va bevosita debetni tushuntiraman;
  • onlayn tranzaksiya xavfi va himoyasini aytaman;
  • shtrix-kod asosidagi zaxira boshqaruvini tushuntiraman;
  • real vaqt va paketli tizimni taqqoslayman.

Har bir band uchun barmoq ko‘rsating: ✋ to‘liq · ✌ qisman · ☝ yordam kerak

Baholash mezonlari

BahoNimani bajardi
5Barcha savollarga to‘g‘ri javob, amaliy topshiriq to‘liq
4Kichik xatolar bilan bajardi
3Yordam bilan bajardi
6 · Uy vazifasi

Uyga vazifa

  1. Darslikning 212–213-betlarini o‘qing.
  2. Real vaqt va paketli tizim taqqosi jadvalini daftarga yozing.
  3. Yaqin atrofdagi do‘kon zaxirani qanday hisoblaydi — bilib keling (shtrix-kod, daftar yoki dastur?).

Saytda mashq qiling

infoqadam.uz → 11-sinf → 2-chorak → 20-dars

Mini-Excel’da zaxira hisobini bajaring va 10 savollik testni yeching.

E’tiboringiz uchun rahmat!

Keyingi darsda: ma’lumotlarni intellektual tahlillash

infoqadam.uzInformatikani qadam-baqadam o‘rganamiz
← Dars 1 / 16