9-sinf · Informatika va AT · 2-chorak · 19-dars

Kommunikatsiya va ma’lumotlarni boshqarish dasturlari

Bob: AKTni tatbiq etish

infoqadam.uzInformatikani qadam-baqadam o‘rganamiz
Bugungi dars rejasi

Darsimiz 6 qadamdan iborat

1Tashkiliy qismSalomlashish, davomat, dars maqsadi
2TakrorlashO‘tgan mavzular bo‘yicha savollar
3Yangi mavzuKommunikatsiya dasturlari, VoIP, ma’lumotlarni boshqarish dasturlari
4Mustahkamlash«Qaysi guruhga?» o‘yini, «Qaysi dastur?» savollari
5BaholashMezonlar va o‘z-o‘zini baholash
6Uy vazifasiDarslik va saytdagi topshiriqlar
1 · Tashkiliy qism

Bugun nimani o‘rganamiz?

Dars oxirida siz:

  • kommunikatsiya dasturlarining qo‘llanish sohalarini sanaysiz;
  • tarqatma xat va afishaning farqini tushuntirasiz;
  • VoIP va paketlar kommutatsiyasi qanday ishlashini bilasiz;
  • ma’lumotlarni boshqarish dasturlariga misollar keltirasiz.

Yangi bob

AKTni tatbiq etish bobi: AKT kundalik hayotda, maktabda, shifoxonada va biznesda qanday ishlatilishini o‘rganamiz.

2 · Takrorlash

1-chorakni eslaymiz

1. AT jihozlaridan uzoq vaqt foydalanish qanday sog‘liq muammolarini keltirib chiqarishi mumkin?Ko‘z charchashi, bosh og‘rig‘i, bel va bo‘yin og‘rig‘i, qo‘l-bilak og‘rig‘i (RSI).
2. AT bandlikka qanday ta’sir qildi?Ba’zi kasblar qisqardi (masalan, qo‘lda bajariladigan ishlar), yangi kasblar paydo bo‘ldi (dasturchi, tarmoq mutaxassisi va h.k.).
3. Tarmoqdagi ma’lumotlarni himoyalash uchun nimalardan foydalaniladi?Parol, autentifikatsiya, shifrlash, antivirus va brandmauer (firewall).
3 · Yangi mavzu

50 yil oldin va bugun

Maktab ota-onalarga konsert haqida qanday xabar beradi?

Ilgari…

Qo‘lda yozilgan e’lon, pochta orqali xat, uydagi simli telefon.

Bugun…

Rangli afisha, maktab sayti, tarqatma xat, SMS va internet orqali video qo‘ng‘iroq.

3 · Yangi mavzu

Kommunikatsiya dasturlari

Vazifasi

Axborotni odamlarga yetkazish: yangiliklar, reklama, e’lon, ta’lim materiali.

Qo‘llanishi

  • Tarqatma xatlar
  • Flayerlar va afishalar
  • Reklama va korporativ imij
  • Veb-saytlar
  • Multimediali taqdimotlar
  • Mobil telefonlar va VoIP
3 · Yangi mavzu

Tarqatma xat va afisha

MAKTAB XABARLARI · 3-son
Robototexnika to‘garagi
Sport musobaqasi
Ustunlar · sarlavhalar · ko‘p matn
BAHORGI
KONSERT
♪
20-mart · 15:00 · Aktlar zali
Kam matn · katta tasvir

Ikkalasi ham bosma nashrlarni tayyorlash (DTP) dasturida tayyorlanadi. Ko‘p nusxa uchun eng maqbul — rangli lazerli printer, ko‘p sahifalisi uchun — dupleks chop etish.

3 · Yangi mavzu

Reklama va korporativ imij

Uy uslubi

Tashkilot barcha hujjatlarida bir xil logotip, shrift va ranglarni ishlatadi. Hujjatga qarab, qaysi tashkilotdan ekani darhol bilinadi.

Qayerda?

  • Tashrif qog‘ozlari
  • Rasmiy blankalar
  • Broshyuralar
  • Veb-sayt va ijtimoiy tarmoq sahifalari

Misol: InfoQadam

Yashil va sariq ranglar, Rubik shrifti va «zinapoya» logotipi — saytda ham, shu taqdimotda ham bir xil.

3 · Yangi mavzu

Multimedia, multfilm va musiqa

Multimediali taqdimot

Matn + grafika + animatsiya + video + tovush. CAL (kompyuter yordamida o‘rganish) — o‘quvchi o‘z sur’atida o‘rganadi.

Multfilmlar (CGI)

Dastur boshlang‘ich va oxirgi holatni bilib, oraliq kadrlarni o‘zi hisoblaydi.

Partituralar (MIDI)

Asbob kompyuterga MIDI orqali ulanadi; chalingan notalar yozib olinadi va chop etiladi.

3 · Yangi mavzu

Mobil aloqa va internet telefoniya (VoIP)

Mobil telefon

  • Qo‘ng‘iroq va SMS (eng arzon usul)
  • Kamera, GPS navigatsiya
  • Internet: 4G > 3G tezligi

VoIP

Ovozni internet orqali uzatish. Odatda bepul, lekin sifat internet tezligiga bog‘liq.

Paketlar kommutatsiyasi

🎤 «Salom, qalaysan?»→ 1234
Internet: paketlar turli yo‘llardan ketadi 2 4 1 3
1234 →🔊 to‘g‘ri tartibda yig‘ildi
3 · Yangi mavzu

Ma’lumotlarni boshqarish dasturlari

Vazifasi

Ma’lumotlarni to‘plash, saqlash, izlash va tahlil qilish.

Boshlang‘ich nuqta — so‘rovnoma: avval qanday ma’lumot kerakligi, keyin savollar hal qilinadi.

Misollar

Qo‘llanishNima saqlanadi
Manzillar ro‘yxatiIsm, manzil, e-pochta, telefon
Klub yozuvlariA’zolar ma’lumoti (yoshi, aloqasi)
Maktab hisobotlariBaholar, davomat, o‘qituvchi fikri
KutubxonaO‘quvchilar, kitoblar, qaydlar
3 · Yangi mavzu

Maktab kutubxonasi: uchta fayl

O‘quvchi fayli

ism, sinf, manzil…

Qaydlar fayli

ISBN · ism-sharif · qaytarilganmi? · muddat

Kitoblar fayli

ISBN, nomi, muallifi…

↖ ism-sharif orqali bog‘lanadiISBN orqali bog‘lanadi ↗

Misol: kitob nomi va muallifi bo‘yicha kitoblar faylidan ISBN topiladi → qaydlar faylida kim olgani ko‘rinadi → o‘quvchi faylidan uning sinfi topiladi.

3 · Yangi mavzu

Kalit so‘zlar

Tarqatma xata’zolar va ota-onalar uchun yangiliklar varaqasi
DTPbosma nashrlarni tayyorlash dasturi
Korporativ imijbarcha hujjatlarda bir xil uslub
CALkompyuter yordamida o‘rganish
VoIPovozni internet orqali uzatish
Paketlar kommutatsiyasima’lumot paketlarga bo‘linib, manzilda yig‘iladi
4 · Mustahkamlash · Jamoaviy o‘yin

«Kommunikatsiyami, ma’lumotlarni boshqarishmi?»

Jamoalar navbat bilan javob beradi. O‘qituvchi tanlangan javobni bosadi.

1-jamoa0
2-jamoa0

4 · Mustahkamlash

Qaysi dastur yoki qurilma?

1. Ustunli, rasmli maktab tarqatma xatini tayyorlash kerak.Bosma nashrlarni tayyorlash (DTP) dasturi yoki matn protsessori.
2. 500 nusxa rangli afisha chop etish kerak.Rangli lazerli printer: tez va siyoh narxi arzonroq.
3. Gitarada chalingan kuyni notaga aylantirish kerak.MIDI orqali ulangan asbob va musiqa dasturi.
4. Kutubxonada kitobni kim olganini topish kerak.Ma’lumotlar bazasi: qaydlar fayli (ISBN orqali).
5 · Baholash

O‘zingizni baholang

Men bugun…

  • kommunikatsiya dasturlariga 5 ta misol keltira olaman;
  • tarqatma xat va afisha farqini aytaman;
  • VoIP va paketlar kommutatsiyasini tushuntiraman;
  • ma’lumotlarni boshqarish dasturlariga misol keltiraman.

Har bir band uchun barmoq ko‘rsating: ✋ to‘liq · ✌ qisman · ☝ yordam kerak

Baholash mezonlari

BahoNimani bajardi
5Barcha savollarga to‘g‘ri javob, amaliy topshiriq to‘liq
4Kichik xatolar bilan bajardi
3Yordam bilan bajardi
6 · Uy vazifasi

Uyga vazifa

  1. Darslikning 64–71-betlarini o‘qing.
  2. Maktabingiz uchun tarqatma xatning birinchi sahifasi rejasini chizing: sarlavha, ustunlar, rasmlar o‘rni.
  3. Maktab kutubxonasi qanday ishlashini bilib keling: qog‘ozdami yoki kompyuterdami?

Saytda mashq qiling

infoqadam.uz → 9-sinf → 2-chorak → 19-dars

Ikki saralash mashqini bajaring va 10 savollik testni yeching.

E’tiboringiz uchun rahmat!

Keyingi darsda: o‘lchash dasturlari va boshqaruvdagi mikroprotsessorlar

infoqadam.uzInformatikani qadam-baqadam o‘rganamiz
← Dars 1 / 18